Trump’tan İran mesajı: Uzun kalırsak toparlanamazlar

Trump’tan İran mesajı: Uzun kalırsak toparlanamazlar

ABD Başkanı Donald Trump, İran’a yönelik saldırılarla ilgili yaptığı değerlendirmede, Washington’ın önceliğinin rejim değişikliği olmadığını söyledi. Trump, ABD’nin İran’da kimin yönetime geleceğine etki edebileceğini düşündüğünü ima etse de bunun asıl mesele olmadığını belirtti. Ona göre temel hedef, İran’ın nükleer silaha sahip olmaması.

Trump, son açıklamalarında ABD’nin İran’daki hedeflerine büyük ölçüde yaklaştığını savunurken, askeri varlığın uzaması halinde bunun İran’ın yeniden inşa kapasitesini daha da ağır biçimde etkileyeceğini dile getirdi. Bu söylem, Washington’ın sahadaki askeri baskıyı yalnızca güvenlik değil, aynı zamanda İran’ın toparlanma imkanlarını sınırlayan bir unsur olarak gördüğünü ortaya koydu.

Rejim değişikliği vurgusunu geri planda tuttu

Trump, İran’la savaşa ilişkin değerlendirmesinde, saldırıların birincil amacının İran’daki rejimi devirmek olmadığını ifade etti. ABD Başkanı, yönetimin kimde olacağına muhtemelen etki edebileceklerini düşündüğünü söylese de, asıl önceliğin nükleer kapasitenin ortadan kaldırılması olduğunu vurguladı. Bu yaklaşım, son dönemde Washington’dan gelen söylemlerde öne çıkan güvenlik merkezli çizginin devamı olarak yorumlanıyor.

Trump ayrıca daha önce de dile getirdiği bir iddiayı yineleyerek, geçen yıl düzenlenen “Gece Yarısı Çekici Operasyonu” ile İran’ın nükleer silah üretme kapasitesinin tamamen yok edildiğini savundu. Bununla birlikte İran’ın hala zenginleştirilmiş uranyuma sahip olduğunu söylemesi, Tahran’a yönelik baskının sürebileceği mesajı olarak değerlendirildi.

“Daha uzun kalırsak ülkelerini asla yeniden inşa edemeyecekler”

Trump’ın açıklamalarında en dikkat çeken bölüm, İran’ın geleceğine dair kullandığı sert ifadeler oldu. ABD Başkanı, isterse şu anda çekilebileceğini, ancak bu durumda bile İran’ın yeniden toparlanmasının on yıllar alacağını savundu. Buna rağmen bunun yeterli olmadığını ima eden Trump, ABD’nin bölgede daha uzun süre kalması halinde İran’ın yeniden inşa sürecinin tamamen felce uğrayacağını öne sürdü. Bu çıkış, askeri baskının süresiyle yıkımın derinliği arasında doğrudan bağ kurduğu için dikkat çekti.

Trump’ın bu sözleri, savaşın yalnızca mevcut askeri hedeflerle sınırlı kalmayabileceği ve sahadaki baskının ekonomik ve yapısal sonuçlar üretmeye dönük bir anlayışla sürdürülebileceği yorumlarını da beraberinde getirdi. Özellikle İran’ın toparlanma kapasitesine dönük bu vurgu, açıklamanın en sert başlığı olarak öne çıktı.

NATO müttefiklerine tepki gösterdi

Trump, açıklamalarında yalnızca İran’a değil, NATO müttefiklerine yönelik rahatsızlığını da dile getirdi. Özellikle Hürmüz Boğazı’nın güvenliği konusunda çağrılarına olumlu yanıt vermeyen Avrupalı müttefiklerden memnun olmadığını açıkça söyledi. Trump daha önce de NATO ülkelerinin İran operasyonuna destek vermemesini “çok büyük bir hata” diye nitelendirmiş, son olarak da bazı müttefikleri “korkaklar” diye hedef almıştı.

ABD Başkanı, Washington’ın yıllarca NATO’nun yükünü taşıdığını savunarak, müttefiklerinin kendilerine ihtiyaç duyduğunda ABD’nin yanında olduğunu, ancak ABD yardıma ihtiyaç duyduğunda aynı desteği göremediğini söyledi. Bu çıkış, İran savaşı üzerinden zaten gerilen transatlantik hattaki tartışmayı daha da büyüttü. Avrupa tarafı ise askeri katılım yerine daha çok gerilimi düşürmeye ve deniz güvenliğini çatışma sonrasına bağlayan bir çizgi izliyor.

Zelenskiy’in teklifini de geri çevirdi

Trump, açıklamasında Rusya-Ukrayna savaşı başlığına da değindi. Bir kez daha, kendisi 2020’de başkan seçilmiş olsaydı bu savaşın çıkmayacağını savundu. Ayrıca Rusya ile Ukrayna’nın çatışmayı sona erdirmeye önceye göre daha yakın olduğunu söyledi, ancak bu konuda ayrıntı vermedi.

ABD Başkanı, Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy’nin Körfez bölgesine Ukrayna’nın geliştirdiği dron önleme sistemleriyle destek olma teklifini de geri çevirdi. Trump, İran’a karşı yürütülen savaşta Ukrayna’nın yardımına ihtiyaç duymadığını söylerken, Zelenskiy’nin bu öneriyi daha çok siyasi nedenlerle yaptığını ileri sürdü. Son günlerde Reuters ve AP’de yer alan haberler, Ukrayna’nın Körfez ülkeleriyle savunma teknolojisi alanında temaslarını artırdığını gösteriyor.