Fatih Birol Açıkladı: Asya’ya Stratejik Petrol Akışı Başladı

Paris’te bulunan IEA merkezinde açıklamalarda bulunan Fatih Birol, Orta Doğu’daki çatışmalardan etkilenenlere başsağlığı dileyerek sözlerine başladı. Küresel enerji piyasasının ciddi bir tedarik şoku yaşadığını vurgulayan Birol, mevcut durumun dünya petrol piyasası tarihindeki en büyük arz kesintilerinden biri olduğunu ifade etti.

Hürmüz Boğazı’ndaki Durum Petrol Piyasasını Sarstı

Birol’a göre Orta Doğu’da yaşanan savaş ve Hürmüz Boğazı’nın fiilen kapalı hale gelmesi, küresel petrol piyasasında büyük bir kesintiye yol açtı. Piyasada devre dışı kalan petrol miktarının 1973 petrol krizinde yaşanan kesintilerden bile daha yüksek seviyeye ulaştığı belirtiliyor.

Enerji piyasalarında yaşanan bu gelişmenin yalnızca petrolü değil, doğal gaz piyasasını da zorladığını ifade eden Birol, tedarik sıkıntısının enerji güvenliği ve küresel ekonomi açısından önemli sonuçlar doğurabileceğini söyledi.

IEA Tarihinin En Büyük Stratejik Rezerv Kullanımı

IEA üye ülkeleri, geçen hafta yapılan toplantıda acil durum petrol stoklarından toplam 400 milyon varilin piyasaya sürülmesi konusunda anlaşmaya vardı. Bu karar, kurumun tarihinde alınan en büyük stratejik petrol rezerv kullanımı olarak kayıtlara geçti.

Fatih Birol, alınan kararın piyasalar üzerinde etkisini göstermeye başladığını belirterek petrol fiyatlarının geçen haftaya göre daha düşük seviyelerde seyrettiğini dile getirdi. Ancak kalıcı istikrar için en kritik unsurun Hürmüz Boğazı’ndan petrol taşımacılığının yeniden başlaması olduğunu vurguladı.

Enerji Krizi En Çok Asya’yı Etkiliyor

Petrol tedarikindeki kesintilerin özellikle Asya’daki gelişmekte olan ekonomiler üzerinde ciddi baskı oluşturduğunu belirten Birol, enerji arzı üzerindeki en büyük etkinin bu bölgede hissedildiğini söyledi.

Güney ve Güneydoğu Asya ülkelerinde sadece ulaşım yakıtı değil, yemek pişirme amacıyla kullanılan LPG temininde de acil önlemler uygulanmaya başladığı ifade edildi. Bu durumun yalnızca tüketicileri değil, enerji ihracatçısı ülkeleri de etkilediği belirtiliyor.

Birol, özellikle Irak gibi petrol üreticisi ülkelerin önemli mali gelir kaynaklarından mahrum kaldığını ve bölgedeki ekonomik dengelerin ciddi şekilde sarsıldığını dile getirdi.

Petrol Akışı Başladı Ama Toparlanma Zaman Alacak

IEA’nın girişimiyle stratejik rezervlerden Asya piyasalarına petrol akışının başladığını açıklayan Birol, ek olarak farklı bölgelerden de önemli miktarda petrolün piyasaya sunulacağını belirtti.

Asya-Pasifik ülkeleri acil durum stoklarından 100 milyon varilin üzerinde petrol sağlayacak. Avrupa ülkeleri de benzer bir miktarı piyasaya açmayı planlıyor. Amerika kıtasından ise 170 milyon varilin üzerinde petrol rezervi ve ayrıca 20 milyon varili aşan üretim artışı bekleniyor.

IEA Stoklarında Hâlâ Büyük Rezerv Bulunuyor

Birol, piyasaya sürülen yüksek miktardaki petrole rağmen IEA üyesi ülkelerin hâlâ büyük rezervlere sahip olduğunu söyledi. Mevcut stratejik rezervlerin serbest bırakılması tamamlandığında bile toplam stokların sadece yaklaşık yüzde 20 azalacağı ifade edildi.

Bu durumda IEA ülkelerinde 1,4 milyar varilden fazla petrol stoku kalacağı, yani gerektiğinde piyasaya ek müdahale yapılabileceği anlamına geliyor.

Hürmüz Boğazı Açılırsa Bile Normalleşme Zaman Alacak

Fatih Birol, enerji piyasasında yaşanan krizin kısa sürede tamamen çözülemeyebileceğini belirterek önemli bir uyarıda bulundu. Hürmüz Boğazı yarın açılsa bile küresel enerji ticaretinin toparlanmasının zaman alacağı öngörülüyor.

Küresel petrol piyasasının yeniden dengeye kavuşması için lojistik, nakliye ve tedarik zincirinin yeniden kurulması gerektiği ifade ediliyor.

IEA Tarihinde 6’ncı Stratejik Rezerv Kullanımı

IEA üyesi ülkelerin koordineli şekilde stratejik petrol stoklarını piyasaya sürme kararı, 1974’te kurulan kurumun tarihinde alınan 6’ncı büyük müdahale olarak kayıtlara geçti.

Daha önce benzer kararlar 1991, 2005, 2011 ve 2022 yıllarında alınmıştı. 2022’de ise Rusya-Ukrayna savaşının başlamasıyla iki kez stratejik rezerv kullanımı devreye sokulmuştu.

IEA üyeleri, enerji arzında yaşanabilecek krizlere karşı en az 90 günlük petrol ithalatını karşılayabilecek stratejik stok bulundurmakla yükümlü. Bu rezervler, küresel ekonominin olası enerji şoklarından korunması için kritik bir güvenlik mekanizması olarak görülüyor.