Elizabeth Holmes Soruyor, Theranos Skandalı Silicon Vadisi’ni Değiştirdi Mi?

Milyonlarca dolar israf edilerek tedavileri sürdürülen ve bu şirketin testlerini yapan çoğu kişi, kanser hastaları da dahil olmak üzere, yanlış teşhis konulduğu ile ilgili açıklamalar yapıyor.

14 Eylül 2021 22:30 Teknoloji
Elizabeth Holmes Soruyor, Theranos Skandalı Silicon Vadisi’ni Değiştirdi Mi?

Yıllar boyunca hiç hata yapmayan Elizabeth Holmes, Silikon Vadisi’nin aşkıydı.

Kendi başına başlattığı Theranos, yıllar boyunca milyonlarca dolarlık yatırım kaynağı sağladı. Öyle ki bu kuruluş bir fantezi bilimi üzerine inşa edilmişti. Yüzlerce hastalığı sadece bir iğne yardımıyla test edebilen bu harika teknolojiye sahip Theranos’un başarıları kulağa inanılmaz geliyor, ki zaten öyle.

Milyonlarca dolar israf edilerek tedavileri sürdürülen ve bu şirketin testlerini yapan çoğu kişi, kanser hastaları da dahil olmak üzere, yanlış teşhis konulduğu ile ilgili açıklamalar yapıyor. Başarılı çalışmalar ile geçen bu yılların ardından şimdi Elizabeth Holmes, California’da sahtekarlık nedeniyle mahkemeye çıkıyor. Suçsuz olduğuna dair savunma yapıyor. Silikon Vadisi’ne yabancı olan kişiler, bu durumun anlamsız olduğunu düşünebilir. Nasıl bu kadar insan dolandırılmış olabilir ki?

Yine de Silikon Vadisi sakinleri, Threanos şirketinin pazarlama politikası ile ilgili problemlerden bu duruma geldiğine inanıyor. Bu bakış açısında herhangi bir sorun da gözükmüyor.

Başarılı olana kadar durmak yok

Silikon Vadisi içerisinde kendi ürününü abartarak pazarlamak alışılmadık bir şey değil. Elizabeth Holmes için konuşmak gerekirse de bu işin ehli olduğunu söylemek yanlış olmaz. Stanfort Üniversitesi’ni yarıda bıraktığını sözlü olarak beyan etmiştir. Vizyon sahibi ve hedeflerini temsil etmekte iyi, kendine güvenen bir kadındır. Söylediklerine göre amacı tanı koyma konusunda çığır açabilecek gelişmelere imza atmaktır. Bu hedefinden şüphe duyan uzmanların deyimiyle, Holmes’un düşüncesi gerçekleştirilemezdi ve sadece bir hayalden ibaretti. Ancak o, kuşku duymadan ve kendine güvenerek bu davanın peşinde emin adımlarla ilerlemeye devam etmişti.

The Code: Silikon Vadisi ve the Remaking of America eserlerinin yazarı olan Margaret O'Mara, Holmes için “O bu kültürün içinde harmanlanmıştır” tanımını yapmıştır. "Henüz ürünü bile ortada olmayan yeni bir girişimciliğe kalkışıldığında, kasıntı ve aceleye gelmiş bir durumda kalmak gayet beklenilebilir." Şeklinde bu durumu ifade etmiştir. Özellikle erken bir aşamalarda yeni bir iş emekleme aşamasındayken, yatırımcılar genellikle maddi teknolojiden ziyade insanlara ve fikirlere bakıyorlar. Genel bilgelik, teknolojinin doğru konseptte olmasını ve çalışmasını sağlamak için doğru insanlarla geleceğine inanıyor. Holmes bu rüyayı satmakta çok başarılıydı, çok fazla Silikon Vadisi pratiği yapıyordu. “Başarılı olana kadar durmak yok” konseptine büyük uyum sağlıyordu. Sorunu ise bu sistemin çalışmasını sağlayamamasıydı. Avukatları, Holmes'un sadece başarısız olan ama dolandırıcı olmayan bir iş kadını olduğunu savunuyordu. Silikon Vadisi'ndeki sorun, sahtekarlık ile sadece sahtekarlık kültürünü değerlendirmek arasındaki çizginin çok ince olmasıydı.

Büyük teknolojiyi eleştiren ve Theranos'a yatırım yapmayan teknoloji girişim kapitalisti Roger McNamee," Theranos, Silikon Vadisi'nde yandaşların ve alçakların gelişmesine izin veren kültürel bir değişimin erken bir uyarısıydı " diyerek düşüncelerini dile getirdi. Theranos'un teknolojisinin analiz edilmemesine izin veren bir yapıya sahip olan Silikon Vadisi'nde, bir sırlar ve yalanlar kültürünün "kesinlikle endemik “olduğuna inanıyor.

Hırslı olmak duruma göre iyidir. Daha parlak bir gelecek hayali kurmak ve ardından da bu vizyonu gerçekleştirmek için çalışmak, bilgisayarları ve akıllı telefonları ortaya çıkardı. Ancak yatırımcılar için şarlatanlar ile devrimcilerin farkını anlamaya çalışmak, tarihin en başından beri süregelen bir zorluk olmuştur.

Geçtiğimiz ay, Silikon Vadisi telefon uygulamasının işletmesi olan Headspin'in CEO'su ve kurucusu Manish Lachwani; yatırımcıları dolandırdığı iddiasıyla tutuklandı. Kısacası bir işe yatırım yapacak kişiler için kazanılacak ve kaybedilecek büyük servetler her zaman mevcuttur.

Sır olarak saklanan “Gizli Tarif”

Silikon Vadisi'nde fikri mülkiyet özenle korunmaktadır. Gizli tarif olarak bilinen “kola” tarifi, genellikle bir şirkete değerini veren şeydir ve yeni teknoloji firmaları fikirlerinin kopyalanmasına veya çalınması konularına özellikle duyarlıdır.

Gizlilik, bu şirketlerin başarılı olması için önemlidir ancak bu gizlilik kültürü, özellikle çalışanlar ve yatırımcılar bile teknolojinin kendisini anlamadığında veya erişemediğinde, bir duman perdesi olarak da kullanılabilir. Theranos’a da tam olarak bu olmuştur. Gazeteciler, yatırımcılar, politikacılar, adını siz koyun, hepsi bilimin orada olduğunu söylemiştir. Yine de sorular sorulduğunda, teknolojinin o kadar gizli olduğu söylenmiştir ki, tam olarak açıklanamamış, analiz edilememiş veya test edilememiştir. Theranos'un büyük bir müşterisi olan Walgreens, şirket sisteminin nasıl çalıştığı hakkında verilen bilgilerin eksikliğinden bıktığını belirtmiştir.

Kamuya açıklanan ancak teknolojilerinin gerçekte nasıl çalıştığı tam olarak açıklamayan birçok Silikon Vadisi şirketi var. Henüz açıklanamayan veya bilir kişice onaylanmış olmayan "tescilli" sistemlere sahip olduklarını iddia ediyorlar. Sistem güven politikasına dayanıyor, ancak temelde "taklit etme" kültürüyle çelişiyor ve doğru olmayan iddiaların tartışmasız bırakıldığı Theranos tipi skandallar için mükemmel bir ortam yaratıyor.

CIA taktiklerini ödünç almak

Gizliliğe bu kadar önem veren bir sistemin birçok avukata ihtiyacı var. Şirketler çalışanlarının fikirlerini çalıp kaçmasını istemiyor. Gizlilik sözleşmeleri şirketleşme dünyasında endemiktir ve hiçbir şekilde teknoloji ile sınırlı değildir. Ancak Silikon Vadisi'nin gizlilik politikası, ispiyoncular için işleri özellikle zorlaştırıyor.

Şirketin çöküşünden sonra, eski Theranos çalışanları olumsuz kamuoyu açıklamalarını geri çekmek veya tamamen sessiz kalmak için yoğun baskı altında kaldıklarını itiraf etti. Şirket, Theranos'un itibarını korumak için agresif, pahalı ve aktif avukatlar kiraladı. İspiyoncu kişilerin öne çıkmasına yardımcı olan bir grup olan Foxglove'dan Cori Crider, “Bu, Silikon Vadisi'nde nadir değildir” dedi. "Ulusal güvenlik alanında on yıldan fazla bir süre çalıştım ve sık sık Silikon Vadisi skandallarının, CIA'in taktiklerini bu konuda kendi lehlerine kullandıklarını hissediyorum" sözlerini de ekledi.

"İnsanları korkutmayı ve meşru meseleleri gündeme getirme hakkına sahip olmadıklarını düşünmelerini sağlamayı başardılar." Eğer Kurucu ve yönetici dürüst olmaktan çekiniyorsa, çalışanları alarma geçirmek en doğru karar olabilir ama ne yazık ki genelde kimse böyle yapmaz.

Para ve hırsın vahşi batısı

Şirketin reklam kampanyası dönemlerinde birçok yatırımcının Theranos'a baktıktan sonra, özellikle de sağlık bilgisi olan kişilerin yatırım yapmadıklarını unutmak kolaydı. Kayda değer yatırımcılar arasında medya patronu Rupert Murdoch gibi sağlık konusunda uzmanlığı olmayan kişiler ve gruplar vardı. Sermayeli bu yatırımcılar için genellikle bir hisseye yatırım yapma kararları, daha küçük erken aşama fon sağlayıcılarının teknoloji üzerine ödevlerini yaptıklarını varsayarak alınır.

Bayan O'Mara bu durum için, “Bir çeşit üçüncü parti doğrulaması yapıyorlar” sözlerini kullanmıştır. Önceden de belirttiğimiz gibi, bu güven üzerine kurulmuş bir sistemdir. Daha sonrasında ise yatırımcılar, önceden yatırım yapan kişilerin ne yaptıklarını bildiklerine güvenirler. Buradaki sorun şu ki, bu piyasada o kadar çok para dönüyor ki, veriler tamamıyla belirsizdir. Sonuç olarak Theranos yakalandı. Günlük hayatta teşhis yapan bir sağlık teknolojisi şirketi olarak sonuçlar ve düzenleyiciler vesilesiyle, yapılanların gerçek mi sahte mi olduğu eninde sonunda ortaya çıkacaktı. Lakin Silikon Vadisi'ndeki birçok şirket, sözde yeni ve daha ileri alanlarda en son teknolojiyi sattığından, inceleme daha gevşekti.

Bugün, bu şekildeki çalışma kültürü hala hayatta ve iyi durumda. Baskıcı gizlilik politikaları ve çalışan kısıtlamaları da buna dahil. Avantajları olan, son derece değerli ve bazen de yenilikçi şirketlerin ortaya çıkmasına yardımcı olan bir kültür. Unutmamalıyız ki bu aynı zamanda başka bir Theranos skandalı için gerekli malzemelerin hala yerinde olduğu anlamına geliyor.

HABERE YORUM KAT
UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
Önceki ve Sonraki Haberler