Yeni Tip Koronavirüs Aşıları ve Yan Etkileri

Covid-19 pandemisinde aşıların üretilmesi ve uygulanmasıyla birlikte bazı ülkelerdeki vaka sayılarının önemli ölçüde azalmaya başladığı görülebiliyor.

30 Temmuz 2021 15:01 Yaşam
Yeni Tip Koronavirüs Aşıları ve Yan Etkileri

Farklı ilaç firmalarının geliştirdiği farklı aşı türleri bazı devletlerde isteğe bağlı aşı olarak kullanılmakta ve bazı ülkelerde vatandaşlara tek tip aşı olarak uygulanmaktadır. Sağlık personeli, kronik hastalığı olanlar, yaşlılar gibi kilit grupların başlattığı aşılar arasında ülkem şimdiden yüksek risk gruplarının büyük bir kısmını aşılamış durumda. Sinovac'ın geliştirdiği Koronavac aşısı ile başlayan aşılama sürecinde Türkiye'de Çin aşısı olarak anılıyor. Aşılar arasında seçim hakkı Pfizer'in ürettiği Biontech aşısının gelmesiyle başladı. Ayrıca Sputnik-V gibi farklı aşı türleri ile yapılan anlaşmalara göre aşılama süreci hızla ilerlemeye devam edecek. Peki, Covid-19 aşıları hangileri ve kimler hangi aşıyı seçmeli?

Yeni Tip Koronavirüs Aşısı Nedir?

Aşı, hastalık olmadan vücudu hastalığa karşı bağışıklık kazandırabilen koruyucu bir tedavi yöntemidir. Bu sayede aşılı kişiler patojenlerle karşılaştıklarında enfekte olmayacaklar veya bağışıklıkları nedeniyle çok hafif hastalıklar geliştireceklerdir. Koronavirüs salgınının zaman içinde pandemiye dönüşmeye başladığı ve sadece bir yılda sonuçlara ulaşıldığı ve tıp teknolojisinin gelişiminin etkili olduğu Aralık 2019'da aşı araştırmaları hızla gelişmeye başladı. Bugün dünyanın dört bir yanındaki farklı ilaç şirketleri, farklı içerik ve etki mekanizmalarına sahip 7 farklı tipte Covid-19 aşısı geliştirdi. Ülkeler arasında varılan anlaşmalar ve hastalıkların yayılması doğrultusunda bu önlemler dünya genelinde hızla uygulanmaya devam ediyor.

Yeni Tip Koronavirüs Aşıları Güvenli mi?

Aşı üretimi sırasında yapılan bilimsel araştırmalarda bazı gönüllüler denek olarak kullanılmıştır. Bu kişiler aşı yapıldıktan sonra bir süre daha takip edilmeye devam edilecektir. Aşı yapılan popülasyonda herhangi bir hastalık olup olmadığını, hangi popülasyona ait olduğunu, hasta sayısını, hangi yan etkileri ve diğer faktörleri ve elde edilen sonuçlara göre aşıyı onay alır veya reddedilir. Faz 1, faz 2 test aşamalarını tamamlayan aşılar için faz 3 olarak adlandırılamış bir test daha yapılır ve gönüllü olan denekler iki ayrı gruba ayrılıp gruplardan birine etkisiz bir aşı olan plasebo uygulanır, diğer gruba ise üretilen normal aşı uygulanır. Bir süre sonra güvenli olduğu görülen aşılar onaylanacaktır. Dünyayı etkisi altına alan Covid-19 pandemisi acil kullanım izni prosedürü ile süratle piyasaya hızlı bir şekilde piyasaya sürülmek durumunda kalmıştır, çünkü bu özel ve ciddi bir durumdur. Bu durum Covid 19 aşılarının türleri arasında özellikle güvenilirlik açısından önemli tartışmaları da beraberinde getirmiş, bu da aşı sırası gelen kişilerin işini zorlaştırıyor, kişiler aşı olup olmama konusunda ikilem yaşamakta ya da hangi aşıyı tercih etmeleri gerektiği konusunda arada kalmaktadır. Öte yandan her geçen gün güncellenen ve güçlendirilen bilimsel araştırmalara bakılırsa şu anda çok sayıda insanda denenen aşı ciddi bir olumsuz etki yaratmadı. Bu sebepten uzmanlar, hastalıktan korunmakta ya da hastalığı hafif etkenlerle geçirmede oldukça etkili olduğu tespit edilen Covid-19 aşılarının sırası gelen vatandaşların mutlaka yaptırmasını önermektedir.

Yeni Tip Koronavirüs Aşıları Nasıl Etki Eder?

Koronavirüsle mücadelede kullanılacak olan aşıların asıl amacları, bireylerin bağışıklık sisteminlerinin koronavirüse karşı aktif ve duyarlı hale getirilmesinin sağlanmasıdır. Zayıflatılmış ya da etkisiz hale getirilmiş virüsler aşı yolu ile vücuda enjekte edildikten sonra vücut tarafından bu mikropların tanınması ve vücudun bu mikroplara karşı antikorlar üretmesi hedeflenir. Üretilmiş antikorlar vücutta belirli bir zaman varlığını sürdüreceği için koronavirüse karşı bir bağışıklık geliştirilmiş olur. Günümüzdeki aşılar farklı farklı etki mekanizmalarına ve içeriklere sahiptir. Bu aşı çeşitleri şu halde sınıflandırılabilir:

•          Viral vektör tabanlı aşılar: Zayıflatılmış ve nötr hale getirilmiş olan virüslerin vücuda enjekte edilmesiyle gerçekleştirilmiş olan bu aşılarda etkisiz haldeki virüslerle savaşmak üzere vücudun bağışıklık cevabı oluşturulması hedeflenir.

•          Rna tabanlı aşılar: Virüslerde bulunan rna adı vgenetiv kısmın vücuda enjekte edilmesi yolu ile uygulanır.

•          İnaktif aşılar: vücutta üreyerek artması engellenmiş olan virüslerin vücuda enjekte edilmesi ile gerçekleştirilir.

•          Alt ünite aşılar (subunit aşılar): virüslerde bulunan cansız yapıdaki protein zarların kullanımı ile üretilir.

•          Canlı aşılar: zayıflatılarak rahatsızlık yapamayacak düzeye getirilmiş olan canlı virüslerin enjekte edilmesi ile uygulanır. Bu tarz aşılar bağışıklık sistemi güçlü olmayan kişilerde hastalığa yakalanma riski oluşturur.

Tesir mekanizmalarının dışında yeni tip korona virüs aşıları genel itibari ile benzer içeriklere sahiptir. Antijen olarak isimlendirilen ve bağışıklık sistemini harekete geçirecek olan viral etkenler, aşının çeşidine bağlı şekilde çeşitli şekillerde elde edilerek çok az oranda aşının içine eklenmiş olur. Bunun yanı sıra viral etkenlerin gelişmesi ve artmasını önlemek için biraz antibiyotik, aşı içerisinde muhakkak yer alır. Yeniden aşının cinsine göre jelatin, insan veya hayvan hücre örnekleri, tiyomersal adlı koruyucu madde ya da alüminyum tuzları gibi etkili olan maddenin yayılımını yavaşlatan maddeler de aşının içine eklenir. üretilen aşılar hem güvenilirliğin bununla beraber etkinliğin korunması adına aşının cinsine özgü olan müsait koşullar altında soğuk zincir kurallarına göre saklanmalıdır. Her aşı türünün muhafaza edilmesi lüzumlu olan ısı aralığı farklıdır ve aşılar -20 dereceden -70 dereceye kadar değişebilen bu gizleme koşullarına uygun biçimde muhafaza edilmelidir.

Yeni Tip Koronavirüs Aşı Türleri ve Aşılar Arası Farklar

Günümüzde yeni tip korona virüs aşısı olarak malum ve uygulanmış olan yedi farklı aşı türü söz mevzusudur. Bunlar şu biçimde sıralanabilir:

Si̇novac - Koronavac aşısı

Çinli bilim insanları tarafından geliştirilmiş olması nedeniyle ülkemizde çin aşısı olarak da malum koronavac aşısı, sinovac adlı şirket tarafından üretilir. Viral vektör tekniği esas alınarak üretilen bu aşıda başarı oranının P’nin üstünde olduğu, aşının özellikle de enfeksiyona yakalanan kişilerde yoğun bakıma ihtiyaç duyma durumunu önemli bir ölçüde düşürdüğü tespit edilmiştir. Viral vektör tabanlı bir aşı olması sebebiyle Sinovac aşısı, Biontech ve Moderna’nın tam bilakis çok düşük saklama sıcaklıklarına ihtiyaç duymaz ve klasik soğutucu dolaplarda muhafaza edilebilir.

Pfi̇zer - Bi̇ontech aşısı

Merkezi Almanya’da bulunan Pfizer adlı ilaç şirketi tarafınca geliştirilen Biontech aşısı, rna tabanlı bir aşı olup

 

HABERE YORUM KAT
UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
Önceki ve Sonraki Haberler