Gerçek ve Sahte Benlik Nedir? Sahte Benlikten Nasıl Kurtulabiliriz?

Gerçek ve Sahte Benlik Nedir? Sahte Benlikten Nasıl Kurtulabiliriz?

Çoğumuz belki de farkında olmadan sahte bir benlikte ömrümüzü çürütüyor ve olmadığımız biriymiş gibi yaşıyoruz. Bunun nedenleri neler ve bu durumdan nasıl kurtulabiliriz?

Hepimiz yüzleşmek istemediğimiz bir durumdan sıyrılmak için zaman zaman da olsa sahte benlik oluştururuz. Goffman’ a göre hepimizin kendisini dürüstlükle ortaya koyması ve gerçek hislerini ifade etmesi, iyimser ve gereksiz bir idealdir. Fakat bu kendini saklanma durumu hayatımız boyunca olmadığımız biriymiş gibi yaşama şeklinde de gelişebilir. 

   Terapist William L. Mace bu konudan müzdarip bir danışanın hikayesini şöyle anlatıyor: 
Kurt, 22 yaşında bir üniversite öğrencisiydi ve ailesi tarafından depresyon için bana sevk edildi ve intihara teşebbüs etti. Otobandan tam hızda savruldu ve arabasından atıldı ancak bir şekilde büyük yaralanmalar olmadan hayatta kaldı. Kurt tek erkek çocuktu; ebeveynleri Polonya'dan birinci nesil göçmenlerdi. Babası bir kimya mühendisi ve annesi bir matematikçiydi. Kurt, ilkokul yıllarında bir Katolik okuluna gitti ve kilise korosunda şarkı söyledi. Lisede matematikte ve tahmin edebileceğiniz gibi kimyada çok başarılıydı. Her iki ebeveyn de geleceğini planladı ve kimyasal biyoloji alanında çalışması amacıyla en üst düzey bir tıp fakültesinde burs almasına yardımcı olmayı başardı. Kurt, pek ders çalışmadığını, ancak yakınlardaki barlarda bira içmeyi ve çılgın şarkılar söylemeyi tercih ettiğini söyledi. Rulet oynamak için kumarhaneleri ziyaret etmeyi, sık sık kazanmamayı ve olasılıkları yenmenin keyfini çıkarmayı severdi. 

   Mace,  intihara nasıl karar verdiğini sorduğunda, Kurt: Kumarhanelerden okula geri dönerken, kısa süreli intihar düşüncelerim olmaya başladım. Geri çekildim ve kumarhanelerde eğlendiğimi hayal etmeye çalıştım ancak eve yaklaştıkça kampüste yaşam için otomatik olarak vites yükselttiğim için eğlenceli duygular kayboldu, diye cevapladı. 

   Kurt’un da durumundan anlaşılacağı gibi bir ömür boyunca olmadığımız biri gibi yaşamak kendi ölümümüzü istemekle bile sonuçlanabilir. Bu bağlamda sahte kimliğimizden kurtulmak dikkat çekici düzeyde önemlidir. Fakat konumuza giriş yapmadan önce gerçek ve sahte kimliğin ne olduğundan bahsetmemiz gerekmektedir. 

Gerçek ve Sahte Benlik Nedir? 

   APA Dictionary of Psychology sahte benliği şu şekilde açıklar: Sahte benlik, İngiliz psikanalist Donald Winnicott'un (1896–1971) nesne ilişkileri teorisinde, çarpışmalara karşı bir savunma olarak ortaya koyduğu ve çevreye uyum sağlamada gelişen benliktir. Bu, bebeğe uyum sağlayan ve onun gerçek dürtüleri keşfetmesine ve ifade etmesine izin veren bir ortamda gelişen gerçek benlik ile çelişir. 

   Donald Winnicott ‘yeterince iyi’ ebeveynlere sahipseniz, otantik bir benlik geliştirebileceğimizi iddia ediyor. (Ama yine de baskı altında, örneğin önemli bir görüşmeye gittiğinizde, rol yapma tuzağına düşmeyeceğiniz anlamına gelmez bu. Bu durumu daha detaylı bir şekilde bundan sonraki başlıkta inceleyeceğiz). Kendi istek ve arzularını ön planda tutan bir ebeveynin bakımı altındaki bebek kısa sürede, ebeveyninin idealde istediği bebek olabilmek için kendi ihtiyaçlarını susturmayı öğrenir. Sahte benliğin gelişimi de tam olarak böyle başlar ve bu benlik gerçek benliği hem başkalarından hem de insanın kendinden tamamen gizleyecek kadar serpilebilir. Bu bağlamda her ne kadar akademik veya mali açıdan başarılara koşmuş olsanız da derinlerinizde bir yerde sahtekar gibi hissediyor olmanız muhtemeldir. Winnicott’ a göre bu durumun içinde olan bir kişi ‘canlı’ bir hayattan uzağa düşebilir hatta uykudaymış ve hayatın içinde bir uyurgezermiş gibi hissedebilir. 

      Winnicott'un formülasyonunda, bebeğin gerçek benliği, doğası gereği asosyal ve ahlak dışıdır. Başkalarının duygularıyla ilgilenmez, sosyalleşmez. Gerektiğinde çığlık atıyor - gece yarısı veya kalabalık bir trende olsa bile. Saldırgan, ısırıcı ve - bir tavır tutkunu ya da hijyen aşığı gözünde - şok edici ve biraz iğrenç olabilir. Nerede ve nasıl isterse kendini ifade etmek ister. Elbette tatlı olabilir ama kendi şartlarına göre, aşk için veya cazibe için değil. Bir kişi bir yetişkin olarak gerçek hissetme hissine sahip olacaksa, bu şekilde doğru olabilmenin, insanları istediği zaman rahatsız etmenin, öfkelendiğinde tekmelemenin muazzam duygusal ayrıcalığına sahip olması gerekir. Yorgun olduğunda çığlık at, agresif hissettiğinde ısır. Çocuğun gerçek benliği, öfke içindeyken ebeveyni yok etmek için hayali bir fırsat verilmeli ve sonra ebeveynin hayatta kalmasına ve tahammül etmesine tanıklık etmelidir, bu da çocuğa aslında her şeye kadir olmadığına dair hayati ve son derece güven verici bir his verir ve dünyanın sadece o dilediği için çökmeyeceğine tanıklık etmesine yardımcı olur. 

Teatral Performans Olarak Hayat 

   Biraz daha farklı bir bakış açısıyla, aynı zamanda bir sosyolog olan Erving Goffman, hayatın kendisinin birlikte çalışan bir tiyatro topluluğu olarak sayılabileceğini söyler. Goffman’a göre çoğumuz sahte benliklerimizle hayatımızı idame ettiriyoruz ve zamanı geldiğinde yani gerçek benliğimizin saklanması gerektiğinde (örneğin, sevgilimizin ailesiyle dışarıya yemek yemeye çıktığımızda) herkes ona yazılmış olan metin dahilinde performansını sergiliyor. Bu durumda yemek yediğiniz alan (sahne), garson (oyuncu), menü (aksesuar) oluyor. Bizler her ne kadar oyuncu olsak da başka bir oyuncu olan ‘garson’ için bir izleyici konumundayız aynı zamanda. 

Sahte Benliğimden Nasıl Kurtulur ve Gerçek Benliğimi Bulurum? 

   Psikanalist Alice Miller, çocuklarda gelişen bu sahte benliğin terk edilme korkusundan kaynaklandığını söyler. Çocuklar terk edilmemekten korktuğu için davranışları kötü olmasa dahi, her durumda haklı olmak durumunda olan ebeveynleri tarafından alacağı her cezayı hak eder ve onlara karşı yersiz ve abartılmış bir saygı besler. İşte bu yersiz saygı ve sahte benlikten kurtulmanın birkaç yolunu şu şekilde sıralayabiliriz : 

  1. Kim Olmak İstediğini Değil Gerçekte Kim Olduğunu Anla 

   Çaresizce kim olmak istediğine dair zaten bir fikrimizin olduğu aşikar ama kim olmak için tasarlandığımız bu olmayabilir; bu yüzden gerçekte kim olduğumuzu bilmek çok önemlidir. Kim olduğunuzu bildiğiniz zaman, nihayet sizin ve özel yeteneklerinizin daha büyük olan resme nerede uyduğunu göreceksiniz. 

  1. Neyde Tutkulu Olduğunu Keşfet 

   Her türden tutkuyu takip etmek iyi bir şeydir ve söz konusu olduğunda dikkat etmeniz gerekir çünkü bu daha fazla dikkat etmeniz gereken bir yaşam alanını gösterir. İşinize karşı olan tutkunuzu takip etmek, iyi bir şeydir; yaşama daha fazla tutku duymak ve öyle yaşamak, iyi bir şeydir. Tutkuya daha fazla odaklanın, kendinizi daha iyi anlarsanız daha büyük bir etki yaratırsınız. Tutku çaba üretir ve sürekli çaba sonuç verir. 

  1. İlişkilerinizi Değerlendirin 

   Kendinizi tanımanın büyük bir yönü ilişkilerinizde bulunabilir. Kendinizi keşfedene kadar asla bir başkasını gerçekten tanımayacağınızı anladığınızda, kendinizi bilmenin önemi daha da belirgin hale gelir. Bu gerçek özellikle iş liderleri için doğrudur, çünkü ekibinizdeki insanları tanımıyorsanız, lider olarak kaybolursunuz. Ancak bu kural, hayatınızdaki herhangi bir ilişki için de geçerlidir. Neredeyse kendinizi tanımanız gerektiği kadar, diğer insanların da sizin kim olduğunuzu bilmesi gerekir. İnsanların size ihtiyacı var, gerçek size. 

HABERE YORUM KAT

UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.